Tag Archive | ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Στην ευρωπαϊκή πρωτοπορία το Εργαστήριο Νανοτεχνολογίας του ΑΠΘ

http://www.makthes.gr/news/reportage/72535/

Αχτίδα αισιοδοξίας για το μέλλον της έρευνας, αλλά και για την ουσιαστική της σύνδεση με την παραγωγή, αποτελεί το νέο πρόγραμμα που χρηματοδοτείται σε ποσοστό 100% από την Ευρωπαϊκή Ένωση και προβλέπει τη δημιουργία ενός υπερσύγχρονου ερευνητικού κέντρου οργανικών ηλεκτρονικών στο ΑΠΘ!

Advertisements

Ο Στέργιος Λογοθετίδης Υποψήφιος Πρύτανης ΑΠΘ

Μακεδονία 13.04.2010

Τύπος Θεσσαλονίκης 13.04.2010

Η Διεπιστημονική Ερευνα στο ΑΠΘ Μοχλός Πνευματικής & Οικονομικής Ανάπτυξης

Γράφει ο Στέργιος Λογοθετίδης, καθηγητής στο τμήμα Φυσικής της σχολής Θετικών Επιστημών του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης

Αναδημοσίευση από ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Η ταχύτατη ανάπτυξη των επιστημών και των νέων τεχνολογιών και η παγκοσμιοποίηση αλλάζουν τον τρόπο της επικοινωνίας, της εκπαίδευσης και της ερευνητικής διαδικασίας. Ο συνδυασμός αυτών των αλλαγών οδήγησε τα τελευταία χρόνια στην ανάπτυξη της διεπιστημονικής προσέγγισης της έρευνας και έκανε επιτακτική την ανάγκη διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ των διαφορετικών επιστημών (φυσικής, χημείας, βιολογίας, μηχανικής, ιατρικής, αρχαιολογίας κ.ά.).

Είναι φανερό πως περνάμε από το μοντέλο της ατομικής ή προσωπικής έρευνας ή της έρευνας των μικρών εργαστηρίων σε αυτό της ομαδικής προσπάθειας μεταξύ διαφορετικών ερευνητικών ομάδων σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Ωστόσο μέχρι στιγμής σημειώνεται έλλειψη κατάλληλου οργανωτικού πλαισίου και χρηματοδότησης, παράγοντες που είναι απαραίτητοι για τον συντονισμό, την ενίσχυση και τη χάραξη πορείας, προς την οποία η συνεργασία μεταξύ των επιστημών θα γίνει αποτελεσματικότερη. Στην υλοποίηση αυτών των στόχων μόνο η διοίκηση του πανεπιστημίου, η περιφέρεια ή το υπουργείο Παιδείας μπορούν να συμβάλλουν.

Στο ΑΠΘ, αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση του αριθμού των μεταπτυχιακών προγραμμάτων που οργανώνονται γύρω από την έννοια της διεπιστημονικότητας, φαίνεται πως ακόμη επικρατεί μια τάση απομόνωσης και έλλειψης διαλόγου ανάμεσα σε τμήματα, εργαστήρια και ερευνητικές ομάδες. Στην πράξη είναι πλέον ώρα να σκεφτούμε πώς η διεπιστημονική συνεργασία μπορεί να αξιοποιηθεί και να εφαρμοστεί ακόμη και στα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών που προσφέρουμε στους φοιτητές μας. Η συζήτηση αυτή έχει αρχίσει εδώ και αρκετά χρόνια στη σχολή Θετικών Επιστημών και θέλω να πιστεύω πως σύντομα θα προχωρήσουμε στην υλοποίησή της.

Η δημιουργία νέων γνωστικών αντικειμένων, στα οποία το πανεπιστήμιο καλείται να ανταποκριθεί, απαιτεί αντίστοιχα και τη δημιουργία νέων προπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας μας. Στα νέα αυτά προγράμματα σπουδών θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η θέση του ελληνικού πανεπιστημίου στο διεθνές περιβάλλον, η ταχύτητα των παρατηρούμενων αλλαγών και οι πρακτικές ανάγκες των φοιτητών. Οι φοιτητές ακολουθούν συχνά ένα μη ευέλικτο πρόγραμμα σπουδών, που δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις, με αποτέλεσμα να μην αναπτύσσουν κριτική σκέψη, δημιουργικότητα και αυτονομία.

Επίσης, οι διεπιστημονικές συνεργασίες εντός των πανεπιστημίων αποτελούν έναν τρόπο εξοικονόμησης κονδυλίων με τη συγκρότηση κεντρικών ερευνητικών υποδομών και δράσεων, στις οποίες οι πανεπιστημιακοί ερευνητές θα μπορούν να έχουν πρόσβαση και να τις αξιοποιούν κατάλληλα. Αυτή τη στιγμή στο ΑΠΘ υπάρχουν ερευνητικές υποδομές, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πολύ πιο αποτελεσματικά για τις ερευνητικές και εκπαιδευτικές ανάγκες του ιδρύματος. Φυσικά τα παραπάνω προϋποθέτουν την καλύτερη κεντρική οργάνωση και υποστήριξη για τον συντονισμό του ερευνητικού έργου και τη μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων των περίπου 250 διάσπαρτων και μεμονωμένων εργαστηρίων στο ΑΠΘ.

Πριν από λίγες ημέρες ανακοινώθηκε στο ΑΠΘ η ίδρυση του Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας και Καινοτομίας (ΚΕΔΕΚ), το όποιο στοχεύει να δώσει λύσεις σε πολλά από τα παραπάνω ζητήματα και να δημιουργήσει προσδοκίες γρήγορης ανάπτυξης στην περιοχή μας. Η οργάνωσή και η λειτουργία του όμως απαιτούν σοβαρές ενέργειες και πρωτοβουλίες από τις επόμενες πρυτανικές αρχές, καθώς θα πρέπει να εκπονηθεί ο εσωτερικός κανονισμός, να χωροθετηθεί και να συνταχθεί η κτιριολογική μελέτη. Βεβαίως το σημαντικότερο όλων είναι να εξασφαλισθεί η χρηματοδότηση για τις κτιριακές και τις εργαστηριακές υποδομές του ΚΕΔΕΚ με ποσό που θα πλησιάζει τα 100 εκατομμύρια ευρώ.

Η συζήτηση για τη διεπιστημονικότητα οφείλει να έχει ως γνώμονα την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. O όρος δεν πρέπει να μένει χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα και περιεχόμενο, αντιθέτως πρέπει να αποτελέσει τη βασική αρχή που θα επιτρέψει στο πανεπιστήμιο να διαφυλάξει τον δημόσιο χαρακτήρα του και να παρουσιάσει γόνιμες και δημιουργικές λύσεις για την ελληνική κοινωνία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το διεπιστημονικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών στο ΑΠΘ “Νανοεπιστήμες και Νανοτεχνολογίες”, που ξεκίνησε το 2002 και έχει δημιουργήσει μια δυναμική πλατφόρμα από επιπλέον δράσεις που συνδέονται με την εκπαίδευση εκατοντάδων μεταπτυχιακών σπουδαστών από διάφορα τμήματα (φυσικής, χημείας, βιολογίας, χημικών μηχανικών, ιατρικής κτλ.), την έρευνα και υποστήριξη δεκάδων υποψηφίων διδακτόρων, την ετήσια οργάνωση στη Θεσσαλονίκη δύο διεθνών συνεδρίων με σχετικά αντικείμενα, τη δικτύωση 200 ερευνητικών εργαστηρίων σε τοπικό και διεθνές επίπεδο και την πληθώρα των εφαρμογών. Στόχος μας λοιπόν είναι η διεκδίκηση περισσότερων κονδυλίων από την πολιτεία και την Ευρωπαϊκή  Ένωση προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας, διότι η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της μπορεί να αποτελέσει βασική πηγή δημιουργίας πνευματικού και οικονομικού πλούτου για μια χώρα με τα δεδομένα και το μέγεθος της Ελλάδος.

Τέλος, η ενίσχυση της διεπιστημονικότητας πρέπει να συνδυάζεται με τη διάχυση και την αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων προς την κοινωνία, καθώς μπορούν να συμβάλλουν στην πνευματική και οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας. Η ενίσχυση της έρευνας, η δημιουργία τεχνογνωσίας και η αξιοποίησή τους στην Ελλάδα είναι απαραίτητα στοιχεία για τη μελλοντική της πορεία. Τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα έχουν ανάγκη μια σταθερή μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη πολιτική ενίσχυσης της έρευνας, ενώ είναι απαραίτητη και επιβάλλεται να επιτευχθεί η διαφάνεια στη διαχείριση των πόρων που δαπανώνται για αυτήν.

Το πανεπιστήμιο που θέλουμε

“Το πανεπιστήμιο που θέλουμε”

Αναδημοσίευση από Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 14/02/2010

Γράφει ο Στέργιος Λογοθετίδης, Καθηγητής του τμήματος Φυσικής της Σχολής Θετικών Επιστημών του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης

Στο νέο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον τίθεται μια σειρά ζητημάτων τα οποία, παρά τις παγκόσμιες διαστάσεις τους, φαίνεται πως απαιτούν τοπικές δράσεις και λύσεις. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να συζητηθεί και να κατανοηθεί το νέο πλαίσιο της λειτουργίας του πανεπιστημίου και οι ευκαιρίες που γεννώνται για την παραπέρα ανάπτυξη και συμμετοχή του στα κοινωνικά δρώμενα.

Η έρευνα, η επιστήμη και τεχνολογία, η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, η κουλτούρα και η νοοτροπία που καλλιεργεί αποτελούν όχι μόνον την έκφραση και τον πλούτο του σύγχρονου πανεπιστημίου, αλλά και τον μοχλό και το μέσο της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ανάπτυξης και προόδου. Απέναντι στις προκλήσεις που φέρνει η νέα εποχή θα πρέπει να αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας και να αναζητήσουμε τολμηρές λύσεις προκειμένου να διαφυλάξουμε και να δυναμώσουμε τον δημόσιο χαρακτήρα του ελληνικού πανεπιστημίου. Αποτελεί καθήκον μας άλλωστε απέναντι στους σημερινούς φοιτητές μας και αυριανούς πολίτες, που καλούμαστε να εκπαιδεύσουμε, αλλά και προσωπικό στοίχημα του καθένα από εμάς που έχουμε αφιερώσει μεγάλο κομμάτι της ζωής μας στην ακαδημαϊκή διδασκαλία και την έρευνα.

Θεμελιώδες συστατικό του πανεπιστημίου είναι η ελευθερία της έκφρασης και η στενή συνεργασία και ανταλλαγή ιδεών μεταξύ των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας. H άμεση αλληλεπίδραση μεταξύ των διδασκόντων και διδασκομένων στους τομείς της διδασκαλίας και της έρευνας και η ανάπτυξη του διεπιστημονικού διαλόγου μεταξύ των τμημάτων και σχολών, παίζουν τον κυρίαρχο ρόλο στην εκπαιδευτική και επιστημονική λειτουργία του πανεπιστημίου. Σε ένα τέτοιο πανεπιστήμιο οι πανεπιστημιακές αρχές οφείλουν όχι μόνο να εγγυώνται και να διασφαλίζουν την ακαδημαϊκή ελευθερία και ισοτιμία σε όλα τα επίπεδα και για όλα τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας, αλλά και να τη συνδέουν και να φέρνουν τις προσπάθειες και τα αποτελέσματά της με τον πιο κατάλληλο και αποδοτικό τρόπο στην κοινωνία. Κάθε τέτοια προσπάθεια θα πρέπει να βασίζεται σε διαφανείς διαδικασίες που θα αφορούν τόσο τον τρόπο λήψης αποφάσεων σε διοικητικό επίπεδο όσο και στο παρεχόμενο εκπαιδευτικό και ερευνητικό έργο των τμημάτων και του πανεπιστημίου συνολικά. Τα τελευταία χρόνια ήρθαν στο φως της δημοσιότητας διάφορες παρατυπίες που σημειώθηκαν σε πανεπιστημιακά ιδρύματα, με αποτέλεσμα την απαξίωση του πανεπιστημίου και του ακαδημαϊκού δασκάλου στη συνείδηση του κόσμου. Τα παραπάνω έρχονται να συμβάλουν ακόμα περισσότερο στη δημιουργία ενός κλίματος εσωστρέφειας σε μια περίοδο που το πανεπιστήμιο θα έπρεπε να πρωτοπορεί και να καθοδηγεί την κοινωνία μας.

Η ομαλή λειτουργία ενός πανεπιστημίου συνδέεται κύρια με το ανθρώπινο δυναμικό του, στο οποίο περιλαμβάνονται όχι μόνον οι καθηγητές και οι διδάσκοντες, το τεχνικό και διοικητικό προσωπικό, αλλά βεβαίως και οι φοιτητές και οι μεταπτυχιακοί σπουδαστές, τους οποίους καλείται να μορφώσει, να εκπαιδεύσει και να ειδικεύσει. Ανάμεσα στους κύριους στόχους του πανεπιστημίου θα πρέπει να είναι η σωστή στελέχωση και η υψηλή αποδοτικότητα του ανθρώπινου δυναμικού, σε συνδυασμό με τις κατάλληλες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στις πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις. Το τελευταίο επιβάλλει να επανεξεταστεί και να τεθεί σε νέα βάση η χωροταξική τοποθέτηση των πανεπιστημίων και η άμεση επέκταση και εξεύρεση νέων και κατάλληλων για τη σημερινή εποχή χώρων και εγκαταστάσεων. Από την άλλη μεριά, με βάση το νέο επιστημονικό-τεχνολογικό και πολιτιστικό περιβάλλον απαιτείται: α) η ανανέωση των προγραμμάτων σπουδών των τμημάτων, τα οποία θα πρέπει να συνδυάζουν την ευελιξία και λειτουργικότητα στις διαδικασίες της διδασκαλίας, β) η ενίσχυση της έρευνας και η δημιουργία νέων εργαστηρίων και ερευνητικών ινστιτούτων, μέσα στα οποία θα συγκεντρωθούν οι κύριες ερευνητικές δραστηριότητες του πανεπιστημίου, και γ) η άμεση διαδικασία αξιολόγησης και ελέγχου όλων των λειτουργιών και δράσεών του. Τα βήματα αυτά θα βελτιώσουν σημαντικά το επίπεδο και την ποιότητα των παρεχόμενων σπουδών. Τέλος, σημαντική προσπάθεια θα πρέπει να γίνει ώστε οι μέθοδοι διδασκαλίας και εκπαίδευσης να συνδυαστούν αρμονικά με την εισαγωγή και την αξιοποίηση των νέων ψηφιακών τεχνολογιών και την ενίσχυση της εξ αποστάσεως διδασκαλίας.

Οι άξονες στους οποίους στηρίζονται τα παραπάνω είναι η καλλιέργεια ερευνητικής κουλτούρας και η ουσιαστική συμμετοχή των φοιτητών και των μεταπτυχιακών φοιτητών στη διαδικασία εκπαίδευσης και δημιουργίας γνώσης. Επιπλέον, απαιτείται η αξιοποίηση και διαχείριση των πόρων και της περιουσίας των πανεπιστημίων, καθώς και η καθιέρωση συστήματος υποτροφιών που θα επιτρέπει στους φοιτητές, τους μεταπτυχιακούς φοιτητές και του μεταδιδακτορικούς ερευνητές να προχωρούν απρόσκοπτα στην έρευνά τους. Προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να αναβαθμιστεί ο ρόλος που παίζουν οι επιτροπές κοινωνικής πολιτικής των πανεπιστημίων, καθώς ζητούμενο είναι να νιώσουν οι ίδιοι οι φοιτητές ενεργά και δημιουργικά μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας. Το πανεπιστήμιο πρέπει να γίνει ένας ζωντανός πυρήνας γνώσης και δημιουργίας και με τον τρόπο αυτό να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που φέρνει ο 21ός αιώνας.

Τέλος, ουσιαστική προϋπόθεση για την ανάπτυξη των πανεπιστημίων είναι η ενίσχυση των διαπανεπιστημιακών σχέσεων και συνεργασιών με εκπαιδευτικό, επιστημονικό και ερευνητικό περιεχόμενο, σε εθνική, ευρωπαϊκή και διεθνή κλίμακα. Στόχος μας θα πρέπει να είναι τα πανεπιστήμια να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στην οργάνωση δικτύων με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού, κάνοντας χρήση της εμπειρίας που αποκτήθηκε τα προηγούμενα χρόνια. Η ανάπτυξη της κινητικότητας των διδασκόντων, των ερευνητών και των φοιτητών είναι το πρώτο βήμα προς την εδραίωση ενός πανεπιστημίου με διεθνές κύρος, το οποίο θα προσελκύει ερευνητές και δασκάλους αναγνωρισμένης επιστημονικής καλίμπρας. Επιπλέον, θα πρέπει να παρακινήσουμε τις σχολές και τα τμήματα που δεν έχουν τη σχετική εμπειρία να ξεκινήσουν τέτοιες προσπάθειες. Το πανεπιστήμιο οφείλει να τους βοηθήσει και να τους δώσει κίνητρα προς αυτή την κατεύθυνση.

Η παραδοσιακή σχέση του πανεπιστημίου με την κοινωνία κάλυπτε την ανάγκη εκπαίδευσης και κατάρτισης που θα εξασφάλιζε τη μελλοντική δημιουργία επαγγελματιών σε διάφορους κλάδους της κοινωνικής ζωής και της οικονομίας. Ωστόσο το μοντέλο αυτό φαίνεται πως αλλάζει, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των πολιτών που αποφασίζουν να ανακατευθύνουν τις καριέρες τους ως ενήλικες. Η διά βίου μάθηση έχει πλέον καθιερωθεί και στη χώρα μας, ενώ παράλληλα αυξάνεται ο αριθμός εκείνων που θα ήθελαν να την ακολουθήσουν. Έτσι, τα πανεπιστήμια θα πρέπει, στο πλαίσιο του νέου τους ρόλου, να αναζητήσουν την επαφή με άλλους κοινωνικούς φορείς και θεσμούς, σε μια περίοδο που η διαδικασία δημιουργίας της γνώσης αλλάζει και η ταχύτητα παραγωγής της πολλαπλασιάζεται, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα στον τρόπο μετάδοσης και αφομοίωσης της νέας γνώσης από τους πολίτες της.

Το πανεπιστήμιο του μέλλοντος θα είναι περισσότερο περιεκτικό ως προς τις κοινωνικές ομάδες, θεμελιωδώς διεπιστημονικό και διατμηματικό ως προς την οργάνωση της έρευνας και της διδασκαλίας, αποτελεσματικό στον τρόπο οργάνωσης όλων των λειτουργιών και υπηρεσιών του και ικανό ώστε να είναι σε θέση να δημιουργεί τα αυριανά στελέχη και να αξιοποιήσει τους πόρους και τα αποτελέσματά του. Τα παραπάνω θα βελτιώσουν όχι μόνο την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, το επίπεδο εκπαίδευσης και φοίτησης των φοιτητών και των νέων ερευνητών του, αλλά θα ζωντανέψουν και θα δώσουν μια ελπίδα στην πόλη μας και την περιοχή στην οποία ζούμε.

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ Κάνουν όνειρα μέσω νανοτεχνολογίας

Κτίρια φτιαγμένα με έξυπνα υλικά που εξοικονομούν ενέργεια, καθαριστικά που μπορούν να απομακρύνουν οποιαδήποτε βρομιά από οποιοδήποτε υλικό, ειδικά υλικά που χρησιμοποιούνται σε λεπτές εγχειρήσεις καρδιάς και απορροφώνται από τον ανθρώπινο οργανισμό, φάρμακα που ενσωματώνονται στον ανθρώπινο ιστό εγχύοντας συγκεκριμένη δόση φαρμακευτικής ουσίας, ζελατίνες που διατηρούν τα τρόφιμα ολόφρεσκα απομακρύνοντας κάθε βλαβερή ουσία ή μικροοργανισμό, ακόμη και τεχνητά διαμάντια είναι μερικά από τα επιτεύγματα του νέου κόσμου της νανοτεχνολογίας. Αυτόν τον κόσμο ερευνούν οι νέοι μεταπτυχιακοί φοιτητές του ΑΠΘ.

Της Στελίνας Μαργαριτίδου
Αναδημοσίευση από ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

“Έχω ασχοληθεί κατά βάση με τον τρόπο αλληλεπίδρασης των μορίων και τη δράση τους στον οργανισμό. Στο μεταπτυχιακό σκοπεύω να ασχοληθώ με αυτά σε πιο εξειδικευμένο επίπεδο. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι η σχεδίαση στοχευμένων φαρμάκων” λέει στη “ΜτΚ” ο Λευτέρης Βαβουλίδης, ο οποίος ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης, στην Αλεξανδρούπολη. Δίπλα του η Σωτηρία Ράπτη θεωρεί ότι “μπορεί να κάνει ένα καλό μεταπτυχιακό στην πόλη της και όχι στο εξωτερικό”.
Οι 23 μεταπτυχιακοί φοιτητές του διεπιστημονικού μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών “Νανοεπιστήμες και νανοτεχνολογίες – Ν&Ν” θεωρούν τους εαυτούς τους τυχερούς. Γιατί σε δύο χρόνια θα καταφέρουν να εξασφαλίσουν ένα μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης χωρίς οι περισσότεροι να φύγουν από τη Θεσσαλονίκη. Αυτό, σε μια εποχή ιδιαίτερα δύσκολη οικονομικά, σημαίνει λιγότερα έξοδα.

ΑΠΕΙΡΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
Η Nanophos είναι μία από τις ελληνικές εταιρείες που εμπορεύεται προϊόντα νανοτεχνολογίας. Δημιουργήθηκε από αποφοίτους του μεταπτυχιακού του ΑΠΘ και στοχεύει στη δημιουργία και διακίνηση προϊόντων καθαρισμού διαφόρων επιφανειών με τη βοήθεια της νανοτεχνολογίας.
Ο υπεύθυνος του διατμηματικού προγράμματος, πρόεδρος του τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ, Στέργιος Λογοθετίδης αναφέρεται στις νέες, άπειρες προκλήσεις της επιστήμης: “Η νανοτεχνολογία ουσιαστικά μας επιτρέπει σήμερα να ελέγχουμε τις κατασκευές, τις οικοδομές, τις υποδομές μας. Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα κτίριο, για παράδειγμα, δίνοντας στα υλικά από τα οποία αποτελείται όλες τις ιδιότητες που εμείς επιθυμούμε. Σε αυτή τη μεγάλη απαίτηση της σύγχρονης κοινωνίας απαντά η νέα αυτή επιστήμη: Να φτιάξουμε τον κόσμο γύρω μας όπως εμείς θέλουμε. Τα νέα έξυπνα υλικά της νανοτεχνολογίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν παντού, δίνοντας λύσεις, για παράδειγμα, στην ιατρική με τη θεραπεία και την πρόληψη παθήσεων, στη φαρμακολογία με την κατασκευή φαρμάκων στοχευμένων για κάθε ασθενή ξεχωριστά, στα δομικά υλικά, που μπορούν να έχουν ιδιότητες θέρμανσης και ψύξης, στον τομέα της εναλλακτικής ενέργειας με την κατασκευή νέου τύπου φωτοβολταϊκών. Φέτος έγιναν 59 αιτήσεις και πήραμε 23 άτομα. Στην πλειοψηφία τους οι μεταπτυχιακοί είναι απόφοιτοι του Φυσικού τμήματος, ενώ ακολουθούν απόφοιτοι Ιατρικής, Βιολογίας, του Γενικού τμήματος της Πολυτεχνικής σχολής του ΑΠΘ, του Χημικού, σχολών ΤΕΙ, ενώ φέτος έχουμε μεταπτυχιακούς και από το τμήμα Γεωλογίας. Αυτό αποδεικνύει τη διεπιστημονική προσέγγιση που γίνεται συγκεκριμένα στις κατευθύνσεις: τεχνολογία λεπτών υμενίων & νανοτεχνολογία, νανομηχανική και νανοϋλικά, νανοβιοτεχνολογία”.
Αυτό το ευρύ πεδίο επιστημονικής έρευνας ενθουσίασε τον Κωνσταντίνο Τσαούση, απόφοιτο της Ιατρικής σχολής του ΑΠΘ, ο οποίος ήδη έχει ολοκληρώσει ένα μεταπτυχιακό: “Η νανοτεχνολογία δημιουργεί νέους ορίζοντες στην έρευνα. Η εφαρμοσμένη νανοτεχνολογία βρίσκει πρόσφορο έδαφος σε όλους τους τομείς της ιατρικής επιστήμης. Για παράδειγμα, στην οφθαλμολογία, στην οποία θα ειδικευτώ, η νανοτεχνολογία πλέον παίζει σημαντικό ρόλο. Με τη βοήθεια της νανοτεχνολογίας οι οφθαλμολογικές σταγόνες έχουν μεγαλύτερη απορροφητικότητα, ενώ νανοτεχνολογικά υλικά χρησιμοποιούνται πλέον και μέσα στα κρύσταλλα γυαλιών”.

ΑΠΟ ΤΟ 2003
Το διατμηματικό μεταπτυχιακό ξεκίνησε το 2003 και θεωρείται νέο.  Ίσως γι’ αυτό αυξάνεται όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον των φοιτητών γι’ αυτό. “Το επίπεδο σπουδών, όπως έμαθα, είναι υψηλό. Εγώ που τελείωσα το Φυσικό αισθάνομαι ότι είμαι σε οικείο περιβάλλον. Θέλω να ασχοληθώ με δομικά νανοϋλικά για την κατασκευή σπιτιών. Η απορρόφηση των αποφοίτων τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό είναι πολύ μεγάλη και αυτό με κάνει και αισιοδοξώ”, λέει η Άννα Κουμάρα, ενώ η Σωτηρία Ράπτη προσθέτει: “Εγώ είχα σκεφτεί πολύ σοβαρά να φύγω για μεταπτυχιακές σπουδές έξω. Πιστεύω όμως ότι ένα καλό μεταπτυχιακό στο ΑΠΘ μπορεί να σου εξασφαλίσει τα ίδια, αν όχι περισσότερα, εφόδια”.

ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Ελληνικές ανακαλύψεις για φτηνή ενέργεια

Αναδημοσίευση από Εφημερίδα “ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ“, 14/07/2009

Της Στελίνας Μαργαριτίδου

Μικροσκοπικά σωματίδια που προέρχονται από φτηνά υλικά και προσομοιώνουν τις ιδιότητες φωτοσύνθεσης που έχουν τα φυτά, συλλέγοντας την ηλιακή ακτινοβολία, είναι η νέα απάντηση της νανοβιοτεχνολογίας στα μικρής κλίμακας έργα που απαιτούν ενέργεια.

Η καινοτομία της διεθνούς ομάδας του τμήματος Φυσικής του Χάρβαρντ, υπό την εποπτεία του Ευθύμη Καξίρα, βασίζεται σε φτηνά, φιλικά προς το περιβάλλον, μικροϋλικά, τα οποία αντιγράφουν τα μοτίβα της φύσης, συγκεντρώνοντας ενέργεια από τον ήλιο. Οι εφαρμογές της νέας αυτής πρότασης παραγωγής ενέργειας είναι πάρα πολλές. Στην Ιαπωνία, με πρώτη ύλη αυτά τα νανοβιοκύτταρα, επικαλύπτονται επιφάνειες εξωτερικών τοίχων, ενώ κινούνται μικρές μηχανές που χρησιμοποιούνται καθημερινά ακόμη και για τις δουλειές του σπιτιού.

Τα παραπάνω τόνισε μιλώντας χθες, πρώτη ημέρα της Διατμηματικής Συνάντησης Μεταπτυχιακών Σπουδών Νανοεπιστημών και Νανοτεχνολογίας, στο τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ, ο διευθυντής του Εργαστηρίου Καινοτομίας και Υπολογιστών του Χάρβαρντ Ευθύμιος Καξίρας.
Ο κ. Καξίρας αναφέρθηκε διεξοδικά στο παγκόσμιο ενεργειακό ζήτημα. Μιλώντας στη “Μ” εξήγησε πως οι απαιτήσεις για ενέργεια σε παγκόσμιο επίπεδο ετησίως φτάνουν τα 14 τεραμπάιτ, ενώ η εκτίμηση για το 2050 είναι ότι θα φτάσει τα 40 τεραμπάιτ. Τότε υπολογίζεται ότι ο πληθυσμός σε παγκόσμιο επίπεδο θα φτάσει τα 9,1 δισεκατομμύρια!
“Η πρώτη ύλη που χρησιμοποιούμε είναι το διοξείδιο του τιτανίου, υλικό ανθεκτικό και φθηνό. Χρησιμοποιούμε για αισθητήρες μόρια που υπάρχουν στη φύση και κατά κάποιο τρόπο αντιγράφουμε τις διαδικασίες της φωτοσύνθεσης. Οι αισθητήρες αυτοί λειτουργούν όπως οι καρποί των φρούτων που περιέχουν μέσα τους χυμούς. Τα υλικά είναι φτηνά και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή ηλεκτρισμού σε μικρής κλίμακας έργα. Δεν μπορούμε δυστυχώς να παραγάγουμε με αυτόν τον τρόπο μεγάλες ποσότητες ρεύματος”, λέει ο κ. Καξίρας.

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΥΔΡΟΣΟΛ
Στην Αλμερία της Ισπανίας εδώ και καιρό η ομάδα Hydrosol, με επικεφαλής τον βραβευμένο από την Ευρωπαϊκή Ένωση ερευνητή του ΕΚΕΤΑ Θανάση Κωνσταντόπουλο, εργάζεται πάνω στην παραγωγή υδρογόνου από την ηλιακή ενέργεια. Πρόκειται για ένα από τα πιο φιλόδοξα πειράματα της Ευρώπης, το οποίο πρόκειται να μεταφερθεί στη Σαχάρα, όπου θα δημιουργηθεί μία από τις μεγαλύτερες πλατφόρμες συλλογής ηλιακής ενέργειας.
“Αυτό το διάστημα έχει ολοκληρωθεί η πρώτη από τις δύο πλατφόρμες προηγούμενης πειραματικής φάσης για την παραγωγή υδρογόνου από τη διάσπαση υδρατμών στον ηλιακό αντιδραστήρα Hydrosol II, ισχύος 100 KW, που βρίσκεται στην Αλμερία της Ισπανίας, κάνοντας χρήση αποκλειστικά και μόνο της ηλιακής ενέργειας. Ήδη έχουν ξεκινήσει τα πειράματα της δεύτερης φάσης. Τώρα αξιολογούμε τα διαφορετικά υλικά και υποσυστήματα του αντιδραστήρα σε συνεχή λειτουργία. Το πείραμα ολοκληρώνεται τον Οκτώβριο”, λέει ο Θ Κωνσταντόπουλος.
Επιτεύγματα στη νανοϊατρική

Μοιάζει με εικόνα βγαλμένη από ταινία επιστημονικής φαντασίας, είναι όμως μία ακόμη εξέλιξη από το χώρο της νανοτεχνολογίας. Οι οπτικές λαβίδες και ο μοριακός χάρακας Fret, όπως ονομάζεται, δύο νέα επιτεύγματα με εφαρμογή στο χώρο της νανοϊατρικής, παρουσιάζονται στο πλαίσιο του 6ου Διεθνούς Συνεδρίου Νανοτεχνολογίας, που πραγματοποιείται στο ΑΠΘ έως τις 15 Ιουλίου.
“Οι νέες δυνατότητες της νανοτεχνολογίας συμβάλλουν στην καθήλωση μορίων, τα οποία με τη σειρά τους προσελκύουν κύτταρα. Η χρησιμότητα αυτού του νέου εργαλείου είναι μεγάλη, καθώς με αυτό τον τρόπο κλείνουν πιο εύκολα οι πληγές, για παράδειγμα, στις εγχειρίσεις καρδιάς”, εξηγεί στη “Μ” η καθηγήτρια κ. Παπαδοπούλου.
Οι οπτικές λαβίδες παγιδεύουν και χωρίζουν σωματίδια με διαστάσεις έως και 100 νανόμετρα, διαστάσεις δηλαδή τόσο μικρές, που αγγίζουν τα 100 δισεκατομμυριοστά του μέτρου. “Με τη βοήθεια των οπτικών λαβίδων μπορούμε να παρατηρήσουμε την κίνηση των νανοσωματιδίων μέσα στο υγρό. Αυτά τα νανοσωματίδια έχουν την ιδιότητα να παγιδεύουν βιολογικούς οργανισμούς, όπως κύτταρα, ιούς και βακτήρια”, εξηγεί ο Αλέξανδρος Κατρανίδης, που έχει δημιουργήσει το μοριακό χάρακα, βάση λειτουργίας του οποίου είναι η μεταφορά ενέργειας σύμφωνα με την κβαντομηχανική. Ο μοριακός χάρακας είναι ένα όργανο που χρησιμοποιείται και αυτό στη νανοϊατρική.
“Και τα δύο αυτά καινοτόμα προϊόντα έχουν τη δυνατότητα να ενώνουν μόρια σε χαμηλές συγκεντρώσεις, προκειμένου να διαπιστωθεί πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Η εφαρμογή τους είναι άμεση, κυρίως στη νανοϊατρική. Ωστόσο δεν είναι μόνο αυτός ο τομέας των νέων επιτευγμάτων που φέρνει στη δημοσιότητα το συνέδριο”. Παράλληλες εφαρμογές της νανοτεχνολογίας βρίσκουμε στην ενέργεια, στις επικοινωνίες, στα συστήματα πληροφοριών, στα στοχευμένα φάρμακα. Τα εύκαμπτα υλικά νέων μορφών ύλης, που, δηλαδή, δημιουργούνται ηλεκτρονικά, εισέρχονται πια στα φωτοβολταϊκά τόξα, στα ρούχα μας, ως αισθητήρες. Η νανοηλεκτρονική έχει εξελιχθεί τόσο πολύ, που αποτελεί έναν αυτόνομο τομέα στον οποίο αφιερώθηκε το 2ο συμπόσιο που έγινε στο Πόρτο Καράς της Χαλκιδικής”, λέει στη “Μ” ο διοργανωτής του και υπεύθυνος του Εργαστηρίου Νανοτεχνολογίας Στέργιος Λογοθετίδης.